Etrafta açlıq ve hastalıqlardan çoq sürgün etilgen qırımtatarlar öle edi : 18 Mayıs 1944 – Sürgün



Etrafta açlıq ve hastalıqlardan çoq sürgün etilgen qırımtatarlar öle edi

09 10 2010 /  
Kategorisi: Sürgün Hatıraları

Urmus Mustafayeva Aqmescit şeerinde 1925 senesi yanvar 25 künü doğdı. Aile İnvalidnaya soqağı, 125 adresi boyunca evde yaşay edi, ev şimdi de tura. Aile çoq balalı edi – 8 bala. Onıñ içün ana çalışmay edi, ev işleri çoq edi. Baba kolhozdan kirağa topraqalıp, qarpız, qavun saça edi. Qırımtatarlarnıñ çoqusı kibi, zengin yaşamay ediler. Soñ cenk başlandı. Urmus bita o vaqıt №12 qırımtatar mektebiniñ doquzıncı sınıfında oquy edi, ondan büyügi tek ağası edi. Babası endi 65 yaşında edi, orduğa onı çağırmadılar, ağasını ise aldılar.

Cenk vaqıtındaaile şeerde qalğan edi. Okkupantlar evlerge kirip, sığır, qoylar ve aşayt mallarnı ala edielr. Qarşı çıqqan insanlarnı alıp kete ediler, onı başqa iç birisi körmey edi. Faşistni ödürse ediler, cesetni tapqan soqaqnıñ er tarafından onar insan öldüre ediler. Yaşlarnıñ çoqusını Almaniyağa işke alıp kete ediler. Urmusnıñ tizelerden birini alıp ketken ediler, öyle de ğayıp oldı. Urmusnı böyle taqdirden saqlamaq içün, babası onı Büyük-Onlarğa soylarına yollağan edi. Qalğan balalar daa küçük ediler, olarnı almaz ediler.
Aqmescitniñ azat olunması vaqıtına Urmus evge qayttı. Aynı künü şeerni bombaladılar. Bombalardan biri soqaq başındaki evge tüşken edi, anda yaşağan aile elâk oldı. Öyle etip bir qaç vaqıt devam etken edi: bügün almanlar bombalaylar, yarın – qızıllar. Şeerni azat etkende, er kes quvana edi, amma quvanç kederge çevirildi. Bütün qırımtatarlarnı qırımdan sürgün ettiler. Urmus öz şeerni demiryol stantsiyasından terk ete edi. Saba vagonlarğa yüklediler, bir şey alamağa bermediler. Baba o vaqıt endi ölgen edi, sürgünlik künü qırqını berecek edik.
Yolda, deşetli şaraitlerge baqmadan, Urmusnıñ qorantasını Allah qorçaladı ve episi balalar anaları ve bitaları ile Özbekistanğa kelip çıqtılar. Aşnı künde bir kere bere ediler. Yol vaqıtında Urmusnıñ ketken vagonında, bir insan ölgen edi, ceseti demiryolnıñ yanında bir yerde qalğan edi. İç bir tıbbiy yardım berilmey edi.
Bizni Sırdarya vilâyetine Mirzaçölge (şimdi Gülistan), K.Marks adına kolhozğa. Urba, mesken, iş yoq edi. Yataq, minder, yorğan da yoq edi. Bir birimizga yapışıp, yuqlay edik. Yarıyıqıq evde yaşay edik. Soñra kolhoz bir odalı ev ve biraz pamuq berdi, olardan yastıq yaptıq, polda yata edik. Bir vaqıttan soñ, çoqtan-çoq hainlikte qabaatlavlarnı eşitip, Urmus kolhoz brigadasına esapçı olaraq kirdi. İşke çoq kilometr uzaqlıqqa qatnamağa mecbur edi. Soñra kâtip olaraq aldılar, bir-eki kilo boğday ya da arpa bere ediler. Urmusnıñ qız qardaşları pamuqta çalışıp başlağanlarda, yaşayış biraz tüzeldi. Bir yıldan soñ devlet ayda bir kere biraz aşayt mallar bermege başladı, bir aftağa yete edi. Amma hastalıqlardan Urmusnıñ dört qız qardaşı öldi. Etrafta açlıq ve hastalıqlardan Vatanından sürgün etilgen çoq qırımtatarlar öle edi. Kolhoz reisinden ölgenniñ cesetini sarmaq içün çuvallıqlar soramağa mecbur edi.
Komendant pek çekiştire edi. Atnen kelip, soñra on üç kilometr cayav yürmege mecbur ete edi, kâğıt alıp, sorğu keçire edi. Aqşam keç komendant evge yibere, ve kene de uzaq yolnı keçmek kerek ola edi. Er eki-üç kün bu tekrarlana edi.
Qızıl Orduda hızmet etken ağa, çoqusı meseleler çezilgen soñ, aileni taptı.
1948 senesi Urmus Mamut-Sultandan traktorcı Osman Mefayevge aqayğa çıqa. Olarnıñ altı balası ola: bir oğlan ve beş qız. 1988 senesi Urmus bita ailesinen Vatanğa qaytıp, oğlunen Canköyde yerleşe. Bugün Urmus bitanıñ yigirmi dört torunı ve dört torunçesi bar.


Yorumlar

“Etrafta açlıq ve hastalıqlardan çoq sürgün etilgen qırımtatarlar öle edi” başlığına 5 yorum yazılmış
  1. hülya dedi ki:

    Allah inşallah hepimize öz vatanımıza geri dönmeyi nasip etsin..vatanımıza uzanan ve uzanacak ellerin hepsi kırılsın.sürgünde hayatını kaybeden bütün anaylarımız atalarımıza Allah rahmet eylesin.

  2. atilla dedi ki:

    Tatar yani,öztürk olmakla gurur duyuyorum…yine ortaasyalı bir tatar (özbek) olan mevlana; ‘herşeyin aslına itiraz edilir!’ diyor ki,bizim de düşmanımız pek çok olmuş,ama Allah var…

  3. ahmet dedi ki:

    Çocukluğumda tütün ektiğimiz taşlı mı taşlı dikenli mi dikenli tarlamız yıllar sonra maden toprağı altında kaldı, kayboldu gitti.Bazen hep o taşlı tarlayı özler üzülürüm. Sonra hiç görmediğim ama cennet gibi olduğunu duyduğum Kırımı ve bir gecede öz vatanlarından koparılan kardeşlerimi daha doğrusu teyzelerimi dayılarımı düşünür bu sefer de kendi düşüncelerimden utanırım. Tüm kırımlı kardeşlerim iki cihanda mutlu olun.

  4. İsa dedi ki:

    Giresun Bulancak’lıyım. Sülalemize Tataroğulları deniyor. Biz 1800 yılarının başında Azaklıoğulları sülalesi ile birlikte kırım tatarları olarak Giresun’a göç etmişiz. Hatta 1-2 aile Ordu iline göçmüş. Hala Tataroğulları ve Azaklıoğlulları sülaleleri olarak kökenimizin tam olarak bilmemekle birlikte içimdeki o milliyetçi ruhum uyanışa geçti. Mutlaka hayatımın bir evresinde Kırım’ı görmek istiyorum. Ey güzel Kırım türküsünü bile dinlerken gözlerim dolmakta. Hiç görmediğim bilmediğim, ayrılalı 200 yıldan fazla geçmiş olan kederli topraklar için….

  5. mustafa bay dedi ki:

    bulancaktan azaklıogluyum..bazı kardeşlerım sadece 1800 lü yıllarda geldiğimizi sanıyor..yanılıyorsunuz kardeşim..Trabzon alındığında geldik,
    arabıstan dıyarından..
    yani Osmanlı rus savasında zaten kırımda savaşçılar yoktu..zaten atalarımdan dınledıgım kadarı ilede kırıma çıktıklarında karşılarında rus da yoktu..kazak cecen vs rus ordusuna katılmış soydaşlar vardı..
    bizimkilerin cogu karadenzde sehit oldular.. kaleye ulaşanlarda orada sehit duştu..
    bu kardeş ihanetinden ve kuşatmadan kaçabilen cok azdı..
    biz su anda tatar birliğini sağlamamız gerekir..
    türklüğe gelince tatar dogdumu türklük şahlanır..
    islama büyük bir güc katabilmek umuduyla..

Yorum yaz

Ne düşündüğünüzü bizimle paylaşabilirsiniz...